حضور در زنجیرههای جهانی ارزش، بهویژه در صنایع مبتنی بر فناوری های متوسط و پیشرفته، علاوه بر امکان دسترسی به بازارهای صادراتی و دستیابی به صرفههای مقیاس، زمینه ارتقای یادگیری فناوری و توسعه قابلیتهای نوآوری را نیز فراهم میکند. بر این اساس، پژوهش حاضر به بررسی رابطه میان قابلیتهای فناورانه و جایگاه کشورها در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی میپردازد. برای این منظور، با استفاده از روش اقتصادسنجی دادههای تابلویی و تحلیل همبستگی، دادههای 76 کشور طی دوره زمانی 26 ساله مورد بررسی قرار گرفت. متغیرهای پژوهش شامل سهم کشورها در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی، مرکزیت روبهجلو و روبهعقب، تعداد اختراعات ثبتشده، سرانه تولید ناخالص داخلی ، مخارج تحقیقوتوسعه، تشکیل سرمایه ناخالص، صادرات محصولات با فناوری متوسط و بالا و خالص سرمایهگذاری مستقیم خارجی بودند. نتایج پژوهش نشان داد که قابلیتهای فناورانه بیشترین تأثیر را بر ارتقای جایگاه کشورها در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی دارند و پس از آن، مرکزیت روبهجلو از اثرگذاری بالایی برخوردار است؛ بهگونهای که تأمینکنندگان نوآور نقش محوری در این صنعت ایفا میکنند. همچنین، مثبت و معنادار بودن ضریب صادرات محصولات با فناوری متوسط و بالا بیانگر آن است که ارتقای جایگاه در زنجیره جهانی ارزش مستلزم عبور کشورها از مراحل مشخصی از توسعه صنعتی و حضور فعال در بازارهای جهانی است. این پژوهش ضمن تأیید یافتههای مطالعات پیشین درباره اهمیت فناوری، تحقیقوتوسعه و ساختار شبکهای در زنجیره جهانی ارزش، با تفکیک کشورها بر اساس سهم آنها در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی، آستانهای معادل 4 درصد سهم از زنجیره جهانی ارزش را شناسایی کرد. یافتهها نشان داد که در کشورهای دارای سهم بالاتر از این آستانه، رابطه میان قابلیتهای فناورانه و جایگاه در زنجیره جهانی ارزش معکوس میشود؛ بهگونهای که این جایگاه برتر در زنجیره جهانی ارزش است که به محرک توسعه قابلیتهای فناورانه تبدیل میشود. در نتیجه، نوعی همتکاملی میان قابلیتهای فناورانه و جایگاه کشورها در زنجیره جهانی ارزش قابل مشاهده است.
قاضی نوری,سید سروش , گودرزی,مهدی و موسوی مدنی,سیدسعید . (1404). همتکاملی قابلیتهای فناورانه و جایگاه در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی. فصلنامه علمی دانش حکمرانی, 3(8), 224-253. doi: 10.22034/jokog.2025.510213.1068
MLA
قاضی نوری,سید سروش , , گودرزی,مهدی , و موسوی مدنی,سیدسعید . "همتکاملی قابلیتهای فناورانه و جایگاه در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی", فصلنامه علمی دانش حکمرانی, 3, 8, 1404, 224-253. doi: 10.22034/jokog.2025.510213.1068
HARVARD
قاضی نوری سید سروش, گودرزی مهدی, موسوی مدنی سیدسعید. (1404). 'همتکاملی قابلیتهای فناورانه و جایگاه در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی', فصلنامه علمی دانش حکمرانی, 3(8), pp. 224-253. doi: 10.22034/jokog.2025.510213.1068
CHICAGO
سید سروش قاضی نوری, مهدی گودرزی و سیدسعید موسوی مدنی, "همتکاملی قابلیتهای فناورانه و جایگاه در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی," فصلنامه علمی دانش حکمرانی, 3 8 (1404): 224-253, doi: 10.22034/jokog.2025.510213.1068
VANCOUVER
قاضی نوری سید سروش, گودرزی مهدی, موسوی مدنی سیدسعید. همتکاملی قابلیتهای فناورانه و جایگاه در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی. دانش حکمرانی. 1404;3(8):224-253. doi: 10.22034/jokog.2025.510213.1068
