https://www.jokog.ir/ فصلنامه علمی دانش حکمرانی fa daily 1 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 https://www.jokog.ir/article_243220.html بررسی سیاست‌گذاری توسعه منطقه‌ای بر رشد اقتصادی در استان‌های مختلف ایران می‌تواند به شناخت بهتر و طراحی برنامه‌های مناسب برای توسعه و رشد اقتصادی کشور کمک کند. یکی از اساسی‌ترین مباحث در ادبیات اقتصادی، رشد اقتصادی است که نظریات متعددی درباره آن مطرح شده است. دستیابی به رشد اقتصادی ۸ درصدی از مسیرهای مختلفی امکان‌پذیر است که یکی از آنها سیاست‌گذاری توسعه منطقه‌ای است. ازاین‌رو، بررسی آثار اقتصادی این سیاست‌گذاری ضروری به نظر می‌رسد. این پژوهش با رویکرد داده‌های تابلویی و با استفاده از روش حداقل مربعات پویا (DOLS) به تحلیل تأثیر سیاست‌گذاری توسعه منطقه‌ای بر رشد اقتصادی در ۳۱ استان ایران طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که افزایش یک‌درصدی در مؤلفه تمرکززدایی مالی، منجر به ۰.۵۴۷ درصد افزایش در رشد اقتصادی می‌شود. همچنین، با افزایش یک‌درصدی درآمد نفتی، رشد اقتصادی به میزان ۰.۰۸۹ درصد افزایش می‌یابد و رابطه میان آنها مثبت و معنادار است. علاوه بر این، در صورت افزایش یک‌درصدی اعتبارات متوازن منطقه‌ای، رشد اقتصادی در بلندمدت به میزان ۰.۸۵۳ درصد افزایش خواهد یافت که این رابطه نیز مثبت و معنادار است. همچنین، در بلندمدت متغیرهای کمکی مانند نیروی کار و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی تأثیر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی دارند. https://www.jokog.ir/article_243231.html دیپلماسی علمی به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی سیاست خارجی، نقش مهمی در تقویت روابط بین‌المللی، تبادل دانش و حل چالش‌های جهانی ایفا می‌کند. ایالات متحده آمریکا با دارا بودن پیشرفته‌ترین زیرساخت‌های علمی و تحقیقاتی در جهان، از دیپلماسی علمی به عنوان ابزاری برای پیشبرد منافع ملی خود استفاده کرده است. در ساختار اجرای سیاست خارجی در آمریکا، وزارت خارجه نقشی کلیدی دارد و در کنار دیگر سازمان‌ها و نهادهای متولی، اهداف و منافع مورد نظر ایالات متحده را در سیاست خارجی دنبال می‌کند. این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوال بوده که وزارت خارجه ایالات متحده چه نقشی در حکمرانی دیپلماسی علمی در سیاست خارجی آمریکا دارد. روش پژوهش از نوع کیفی و از گونه قیاسی فرضیه محور و با استفاده از چارچوب نظری و مفهومی در چارچوب کلی تحقیقات تجربی، به دنبال توصیف و تبیین جایگاه وزارت خارجه آمریکا در حکمرانی دیپلماسی علمی بوده است. ابزار گردآوری اطلاعات در این خصوص، کتابخانه‌ای و با استفاده از منابع معتبر موجود در مقالات و بانک‌های اطلاعاتی بوده که از اینترنت استخراج شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که وزارت امور خارجه آمریکا نقشی اساسی در پیشبرد دیپلماسی علمی به‌عنوان ابزاری استراتژیک در سیاست خارجی این کشور ایفا می‌کند. این وزارتخانه از طریق ایجاد و مدیریت همکاری‌های علمی بین‌المللی، مشارکت در سازمان‌های جهانی و استفاده از فناوری‌های نوین در روابط دیپلماتیک، به دنبال حفظ و تقویت موقعیت علمی و فناورانه آمریکا در جهان است. در شرایطی که رقابت علمی میان قدرت‌های بزرگ مانند چین و اتحادیه اروپا افزایش یافته است، وزارت امور خارجه آمریکا با اجرای سیاست‌های هدفمند در حوزه دیپلماسی علمی، تلاش می‌کند برتری علمی کشور را حفظ کند و از آن به ‌عنوان ابزاری برای افزایش نفوذ بین‌المللی بهره ببرد. https://www.jokog.ir/article_243221.html چکیدههدف این پژوهش، شناسایی و تبیین سازوکارهای تأمین منابع مبتنی بر اعتماد در سازمان‌های اجتماعی با تأکید بر نقش اعتماد به‌عنوان سرمایه‌ای راهبردی در ارتقای سرمایه اجتماعی، تقویت شبکه‌های همکاری و تسهیل نوآوری اجتماعی است. روش پژوهش فراترکیب (Meta-synthesis) مبتنی بر مرور نظام‌مند منابع علمی بوده و جامعه آماری شامل مقالات منتشرشده تا سال ۲۰۲۵ در پایگاه‌های معتبر است. پس از بررسی معیارهای ورود و خروج، ۳۲ مقاله کیفی برای تحلیل انتخاب شد. برای سنجش کیفیت مقالات، از چک‌لیست COREQ با ۳۲ آیتم استفاده شد. تحلیل داده‌ها با کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرم‌افزار MAXQDA انجام شد و سازوکارهای اعتماد در پنج حوزه اصلی استخراج شد: اعتماد تبادلی، سرمایه اجتماعی، شبکه‌های اعتماد، نوآوری اجتماعی و کارآفرینی اجتماعی. یافته‌ها نشان داد این سازوکارها چارچوبی منسجم برای مدیریت منابع و تحقق مأموریت‌های سازمانی ایجاد می‌کنند. در پایان، راهبردهای عملی برای سیاست‌گذاران و مدیران جهت ترویج اعتماد به‌عنوان منبعی راهبردی توصیه شد. https://www.jokog.ir/article_243229.html ااین مقاله به بررسی تأثیر نقش نظامیان در حکمرانی سیاست خارجی در دو کشور ایران و آمریکا می‌پردازد. هدف اصلی تحقیق، تحلیل و مقایسه میزان تأثیرگذاری نظامیان بر تصمیم‌گیری‌های سیاسی و دیپلماتیک در این دو کشور است که در دو نظام حکومتی متفاوت عمل می‌کنند. در ایران نقش نظامیان در چارچوب ماموریت های قانونی و وظایف دفاعی و امنیتی تعریف شده و تحلیل حاضر تلاش دارد با اتکا به اسناد رسمی و قوانین اساسی کشور ،ابعاد این نقش را تبیین کند. در آمریکا نیز روابط نزدیک میان مقامات نظامی و سیاسی به‌ویژه در عرصه‌های بین‌المللی تأثیرات چشمگیری دارد. این مطالعه از رویکرد مقایسه‌ای استفاده کرده و تلاش دارد تا تفاوت‌ها و شباهت‌های ساختار حکومتی و نظامی در هر دو کشور را بررسی کند. در بخش تحلیل، به بررسی نقش شخصیت‌های کلیدی نظامی در تعیین سیاست‌های خارجی و چگونگی تعامل آنان با مقامات سیاسی پرداخته خواهد شد. یافته های تحقیق نشان می دهند که اگر چه در ایران نظامیان در شرایط تهدید تهدیدات امنیتی منطقه ای و بین المللی نقش حمایتی در سیاست خارجی ایفا می کنند،امام تصمیم گیری های کلان بر اساس سیاست های کلان نظام و در چارچوب نهادهایی چون شورای عالی امنیت ملی صورت می گیرد. در آمریکا نیز، اگرچه نظامیان در روند تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی دخیل هستند، اما در چارچوب نظام دموکراتیک، سیاست خارجی بیشتر تحت تأثیر نهادهای غیرنظامی قرار دارد. این تحقیق نتایج مهمی برای درک بهتر تعاملات نظامی و سیاست خارجی در دو نظام حکومتی متفاوت دارد و می‌تواند در زمینه‌های سیاسی و نظامی به‌ویژه در مطالعات روابط بین‌الملل و امنیت کاربردی باشد. https://www.jokog.ir/article_243224.html پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی حکمرانی داده در توسعه اقتصاد پلتفرمی و دیجیتال در ایران و ارائه الگوی مطلوب مبتنی بر تحلیل SWOT انجام شده است. در بخش اول، کلیه پژوهش‌های انجام شده در پایگاه‌های داخلی و خارجی 15 سال اخیر مرتبط با موضوع و متغیرهای پژوهش با روش مرور سیستماتیک بررسی شده و آسیب‌شناسی اولیه انجام و با بررسی مدل‌های توسعه‌ای ارائه شده در این حوزه کامل شد؛ بخش سوم به تحلیل تم با کمک نرم‌افزار MAXQDA و انجام مصاحبه با خبرگان پرداخته است. در انتها با توجه به مولفه‌های دسته‌بندی شده در هر بخش ضعف‌، قوت، فرصت و تهدید و برای شناسایی استراتژی‌های بهبود در این حوزه، به تشکیل ماتریس SWOT پرداخته شد. درنهایت جهت اولویت‌بندی استراتژی‌های مهم‌تر کاربردی، به امتیازدهی آن‌ها با استفاده از ماتریس QSPM پرداخته شد. نتایج حاصل از کدگذاری با روش مرور سیستماتیک حاکی از آن است که آسیب‌های اصلی حکمرانی داده در توسعه اقتصاد دیجیتال و پلتفرمی در 7 بعد اصلی عبارتند از: نقض حریم خصوصی، امنیت و محافظت داده‌ها، انحصار و تمرکز داده‌ها، کیفیت و یکپارچگی داده‌ها، مسائل زیرساختی، مسائل قانونی و مقرراتی، مسائل اخلاقی. با توجه به یافته‌های حاصل از تحلیل تم، یافته‌ها حاکی از آن است که این مدل بر اساس 203 مضمون پایه و 109 مضمون سازمان دهنده، دارای 18 مضمون فراگیر شامل آسیب‌ها و توسعه‌محور ارائه شده است. در ادامه با بررسی مولفه‌ها در 3 بخش قبل، 15 مورد از مهم‌ترین مولفه‌ها در هر بعد از ماتریس‌ها یعنی قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها قرار گرفته و در ادامه جهت بهبود وضعیت و توسعه این حوزه، 40 استراتژی اصلی برای 4 بعد WT، ST، WO و SO و 900 استراتژی جزئی در این چهار بعد بررسی شده است. درنهایت اولویت‌بندی از طریق ماتریس QSPM بر روی 40 استراتژی اصلی بصورت مجزا بر روی 4 بعد انجام گرفت. https://www.jokog.ir/article_243228.html در جهان معاصر، سیاست خارجی هر کشور به عوامل و مناسبات اجتماعی متعددی همچون عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی آن گره خورده و پدیده‌ای نیست که بتوان به صورت تجریدی و جدای از این عوامل اثرگذار، آن را بررسی نمود. نتیجتاً در حوزه تحلیل سیاست خارجی کشورها همواره از زوایای متعددی به تحلیل عوامل مؤثر بر تصمیم گیری ها و رفتارهای دیپلماتیک یک کشور پرداخته شده است. مطالعه و تحلیل سیاست خارجی از منظر رهبران کشور یکی از این عوامل مورد بررسی است که هرچند تنها عامل تأثیرگذار نبوده و نمی تواند به تنهایی جایگزین سایر عوامل شود، اما بی توجهی به تأثیر آن بر حکمرانی سیاست خارجی کشورها نیز امری به دور از خرد است، زیرا نقش رهبری در نظام سیاسی ولایت فقیه بسیار تاثیرگذار است و از جهت دیگر دیدگاه رهبری می تواند سمت و جهت اصلی حرکت و مقصد دستگاه دیپلماسی کشور را تعیین کند. از همین جهت در این پژوهش با بهره گیری از مطالعات اسنادی و منابع کتابخانه ای و روش تحلیل مضمون تلاشی در جهت درک شاخص ها و ویژگی های حکمرانی و سیاستگذاری سیاست خارجی در نظم جدید جهانی در حال شکل گیری داشته ایم. همچنین طبق بررسی های انجام شده به نظر می رسد که مهم ترین مفهوم در این میان مفهوم «جهان در حال گذار و لزوم افزایش تاثیرگذاری بر نظم آینده» باشد که کلیدواژه محوری در تعیین سبک و سیاق تعاملات جمهوری اسلامی ایران با دیگر بازیگران عرصه بین المللی است. https://www.jokog.ir/article_243223.html در عصر اقتصاد دانش‌بنیان، قطب‌های علمی به عنوان موتور محرک توسعه فناوری و نوآوری، نقش کلیدی در پیشرفت کشورها ایفا می‌کنند. این پژوهش به تحلیل تطبیقی قطب‌های علمی در استرالیا و نیوزلند پرداخته و آموزه‌هایی برای سیاست‌گذاری توسعه علم و فناوری در ایران ارائه می‌دهد. در این مطالعه، ابعاد سیاست‌گذاری، ساختار حکمرانی، و فرآیندهای عملیاتی قطب‌های علمی این دو کشور با استفاده از چارچوب نظری ترکیبی شامل مدل سه‌گانه هلیکس (دانشگاه، صنعت، دولت) و حکمرانی چندسطحی، بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که استرالیا با تمرکز بر نوآوری و رقابت جهانی، از مدل چندسطحی تأمین مالی و همکاری گسترده با صنعت بهره می‌برد، در حالی که نیوزلند با رویکرد متمرکز و هدفمند، بر حوزه‌های استراتژیک مانند فناوری‌های کوانتومی و پژوهش‌های بومی تأکید دارد. هر دو کشور از سازوکارهای شفاف ارزیابی و نظارت، ترکیب منابع دولتی و خصوصی، و تعامل پویا با ذینفعان بهره می‌برند. بر پایه نتایج این مطالعه،‌ برای ایران، تدوین نقشه راه ملی با اولویت‌دهی به حوزه‌های کلیدی مانند فناوری نانو و زیست‌فناوری، تقویت تعامل دانشگاه-صنعت-دولت، و طراحی مدل‌های متنوع تأمین مالی پیشنهاد می‌شود. همچنین، ایجاد نهادهای پشتیبان مشابه شورای تحقیقات استرالیا (ARC) و صندوق قطب‌های پژوهشی نیوزلند (CoREs)، توسعه برنامه‌های آموزشی کاربردی، و مشارکت در شبکه‌های علمی بین‌المللی از دیگر توصیه‌های این مطالعه برای ایران است. این پژوهش بر انطباق الگوهای جهانی با شرایط بومی و نیازهای ملی به عنوان کلید موفقیت قطب‌های علمی تأکید دارد. https://www.jokog.ir/article_243230.html این پژوهش، موانع پایدار در مسیر اقتصادی‌سازی خط‌مشی‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را با استفاده از یک چارچوب مفهومی یکپارچه مبتنی بر نظریه نهادگرایی نوین و رویکردهای تحلیل سیاست خارجی مورد بررسی قرار می‌دهد. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس تحلیل دوگانه داده‌های حاصل از مرور نظام‌مند ادبیات و مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ خبره حوزه سیاست خارجی و اقتصاد، استدلال می‌کند که موانع اصلی این فرآیند، نه صرفاً فشارهای خارجی، بلکه ریشه در صلبیت نهادی و وابستگی به مسیر تاریخی در ساختارهای تصمیم‌گیری ایران دارد. این چارچوب نهادی، بستری را فراهم می‌کند که در آن رقابت‌های بوروکراتیک میان نهادهای موازی و غلبه منطق نهادی امنیت‌محور بر منطق اقتصادی، به طور سیستماتیک مانع از تبدیل دیپلماسی به ابزاری برای توسعه تجارت و جذب سرمایه می‌شود. در حالی که تحریم‌ها به عنوان یک کاتالیزور خارجی، ضرورت تنوع‌بخشی به شرکای تجاری را آشکار ساخته‌اند، اما یافته‌ها حاکی از آن است که بدون اصلاحات نهادی عمیق در قواعد بازی داخلی و تغییر در نظام انگیزشی، این فرصت‌ها به نتیجه مطلوب نخواهند رسید. این پژوهش با تحلیل تعامل میان ساختارها (نهادها) و بازیگران (بوروکراسی‌ها)، پیشنهاد می‌کند که راهبرد عملیاتی‌سازی، باید بر نهادزدایی از رویه‌های ناکارآمد و نهادسازی ساختارهای هماهنگ‌کننده و مبتنی بر منطق اقتصادی متمرکز شود. https://www.jokog.ir/article_243222.html هدف این پژوهش، مقایسه تطبیقی آمایش در نظام‌های آموزش عالی ایران، آمریکا و انگلستان با تأکید بر شاخص‌های کلیدی آمایش است. در پژوهش کیفی حاضر از راهبرد تطبیقی بردی(توصیف، تفسیر، همجواری و مقایسه) استفاده شد. یافته‌ها نشان دادکه آمایش در نظام‌های آموزشی کشورهای مورد مطالعه به‌طور معناداری تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اقتصادی و سیاسی قرار دارد. در حالی که ایران با چالش‌هایی چون ناکافی بودن زیرساخت‌های آموزشی و نبود هماهنگی میان نهادهای مختلف مواجه است، آمریکا و انگلستان به‌واسطه سیاست‌گذاری‌های مؤثر و برنامه‌های جامع آمایش، موفق به ارتقاء کیفیت آموزش و پاسخگویی به نیازهای بازار کار گشته‌اند. این پژوهش ضمن شناسایی نقاط قوت و ضعف آمایش در کشورهای مذکور، توصیه‌هایی برای بهبود و توسعه آمایش آموزش عالی در ایران ارائه می‌دهد. به‌ویژه، توجه به هم‌افزایی بین نهادهای آموزشی و تدوین سیاست‌های استراتژیک بر مبنای تجربیات موفق کشورهای پیشرفته، می‌تواند به بهبود کیفیت آموزشی و توسعه پایدار در ایران کمک کند. https://www.jokog.ir/article_243226.html ایرانِ پساانقلاب در نظرگاه قدرت‌های بزرگ، همواره در زمره بازیگران خاص قرار گرفته چرا که به زعم آنان بر اساس نُرم بین‌المللی عمل نکرده است. عدم تقید ایران به نُرم تعریف شده توسط این قدرت‌ها، طرفین را به لحاظ نظری و عملی وارد کارزاری سیاست‌گذارانه به قدمت نیم قرن کرده که بر محور واسازی یک سیاست و مشروع‌سازی سیاستی دیگر دائر شده است. بر این مبنا، پرسش اصلی مقاله این است که ایران چگونه به واسازی «سیاست نُرمال» و مشروع‌سازی «سیاست مقاومت» به مثابه امری غیرنُرمال در قلمرو مکانی خاورمیانه در دو دهه اخیر دست زده است؟ این نوشتار با استفاده از مفهوم مقاومت به مثابه حق اساسی بشر و مفهوم‌سازی‌های میشل فوکو از مقاومتِ هم‌نهشت با قدرت، بدین یافته می‌رسد که جمهوری اسلامی ایران در هم‌آوایی با دو عنصر هویت ایرانیان و انگاره‌های رهبران سیاسی که هر دو در قانون اساسی آن منعکس شده است، از طریق تعامل با موجودیت‌های غیردولتی در منطقه خاورمیانه، در تقابل با سیاست نُرمال ایالات متحده به نُرمال‌سازی محور مقاومت در قالب ترویج خرده‌فرهنگ مقاومت اقدام نموده است. خرده‌فرهنگ مقاومت با ضدیت با آمریکا و متحد آن، یعنی اسرائیل، قوام و دوام یافته است. این یافته‌ها که جنبه توصیفی و تبیینی دارند، با اتکا به داده‌های کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. https://www.jokog.ir/article_243225.html از مهم‌ترین روندهای آینده آموزش عالی، حرکت نظام دانشگاهی به سوی نسل‌های جدید و کسب ویژگی‌هایی چون مسئولیت‌پذیری و کارآفرینی است. به بیان دیگر همگرایی میان دانشگاه‌ها، دولت، جامعه و صنعت از ضرورت‌های آینده‌نگرانه در حوزه آموزش عالی به‌حساب می‌آید. سیاست‌های مورد اشاره در اسناد بالادستی علم، فناوری و نوآوری ایران نیز مؤید همین امر است که بلحاظ تعدد و تورم آنها، گاهی از تمرکز در برنامه‌ریزی راهبردی مؤسسات آموزشی، پژوهشی و پارک‌های علم و فناوری دور می‌شوند. این تحقیق از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی پس از جمع‌آوری دوازده سند بالادستی و با روش تحلیل مضمون به کمک متن کاوی نرم‌افزارRapid miner، به 35 مفهوم پایه‌ای، 8 مفهوم سازمان‌دهنده و 3 مفهوم فراگیر «توجه به آمایش و همکاری‌های بین‌المللی»، «تربیت و توسعه نیروی انسانی» و «توسعه و نوآوری علمی و فناوری» دست یافته است. سلسله مراتب مضامین به‌دست آمده برای سنجش میزان همسویی اسناد راهبردی مؤسسات آموزشی، پژوهشی و پارک‌های علم و فناوری با اهداف عالیه حوزه علم و فناوری و نوآوری کشور، مناسب خواهند بود. https://www.jokog.ir/article_243227.html مساعی دولت‌ها، بویژه کشور‌های در حال توسعه، برای عضویت در بریکس را می‌توان نوعی سرمایه‌گذاری در مسیر بازنگری بنیادین در ساختار اقتصاد جهانی دانست؛ سرمایه‌گذاری که ماحصل آن در راستای پیشبرد و تحقق مصالح جامعه جهانی، بویژه کشورهای جنوب جهانی خواهد بود. در این نوشتار، در جهت پاسخ‌یابی برای این پرسش که: در چارچوب حکمرانی جهانی، فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌روی ایران به عنوان عضو جدید بریکس، کدامند؟ بر این فرضیه تأکید شده که: ایران در پرتو عضویت در بریکس، می‌تواند از فرصت مشارکت در معماری نظم اقتصادی چند‌جانبه جهانی برخوردار گردد؛ اما با چالش‌های متعددی همچون «چالش‌های درونزای» بریکس، «آسیب‌پذیری و انفعال در برابر سیاست‌های تحریمی امریکا» و «اثرگذاری سیاست‌های بازیگران محوری بر فضای همکاری چند‌جانبه» نیز مواجه است. افزون بر این، یافته های پژوهش نشان می دهد که بهره برداری موثر از فرصت ها مستلزم تدوین راهبردهایی هماهنگ با الزامات بریکس و اقتضائات نظم جهانی نوین است. روش پژوهش مورد نظر نیز توضیحی – تبیینی می‌باشد. https://www.jokog.ir/article_243219.html حضور در زنجیره‌های جهانی ارزش، علاوه بر یادگیری در زنجیره‌های جهانی ارزش از لحاظ دسترسی به بازارهای صادراتی و رسیدن به صرفه‌های مقیاس، در صنایع تحقیق‌وتوسعه محور حائز اهمیت است.پرسش اصلی مقاله این است که: آیا در صنایع شیمیایی ارتباطی بین قابلیت‌های فناورانه و جایگاه در زنجیره جهانی ارزش وجود دارد؟ بدین منظور روش تحلیل همبستگی، اتخاذ شد و متغیرهای سهم کشورها در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی، مرکزیت روبه‌جلو و روبه‌عقب، تعداد گواهی ثبت اختراع (پتنت)، تولید ناخالص ملی سرانه، مخارج تحقیق و توسعه، تشکیل سرمایه ناخالص، صادرات محصولات با فناوری متوسط و بالا، خالص سرمایه گذاری مستقیم خارجی با داده‌های تابلویی (76 کشور طی 26 سال) مورد تخمین واقع شد.نتایج پژوهش نشان داد که قابلیت‌های فناورانه، بیشترین اثر را بر جایگاه در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی دارد و پس از آن مرکزیت روبه‌جلو دارای تاثیر بالایی است، به عبارتی تامین‌کنندگان نوآور در این صنعت نقش محوری دارند.مثبت و معنی داری ضریب صادرات محصولات فناوری متوسط و بالا، نشان میدهد که کشورها برای ارتقای جایگاه در زنجیره جهانی ارزش و افزایش صادرات لازم است، مراحلی از توسعه صنعتی را پشت سر گذاشته و در بازارهای جهانی حضور داشته باشند. این پژوهش ضمن تایید نتایج مقالات پیشین مانند اهمیت فناوری، مرکزیت و نقش تحقیق‌وتوسعه در زنجیره جهانی ارزش، با بهره گیری از تکنیک‌های اقتصاد سنجی و تفکیک کشورهای با سهم بالا و پایین در زنجیره جهانی ارزش صنایع شیمیایی، آستانه تغییر 4% سهم در زنجیره جهانی ارزش را کشف نمود. به طوری که در این 11 کشور، رابطه قابلیت فناورانه به جایگاه در زنجیره معکوس شده و این جایگاه برتر در زنجیره جهانی ارزش است که محرک توسعه قابلیت‌های فناورانه است، به عبارتی بر حسب سهم کشورها در زنجیره جهانی ارزش، یک هم‌تکاملی بین قابلیت‌های فناورانه و جایگاه در زنجیره جهانی ارزش مشاهده می‌شود. https://www.jokog.ir/article_243232.html نظام حکمرانی جهانی که پس از جنگ جهانی دوم و در چارچوب نهادهای لیبرال بین‌المللی شکل گرفت، امروزه با بحران‌های فزاینده‌ای مواجه است. تشدید منازعات ژئوپلتیکی، ناکارآمدی نهادهای چندجانبه مانند شورای امنیت در ممانعت از اشاعه خشونت، و افزایش بی‌سابقه نیازهای بشردوستانه، همگی نشانه‌هایی از فرسایش مشروعیت و کارآمدی نظم موجود هستند. در این میان، روایت‌های انتقادی نسبت به معیارهای دوگانه غربی در حوزه امنیت بین‌المللی تقویت شده و بازیگران غیرغربی تلاش دارند با ارائه ابتکارات بدیل، در بازتعریف مفاهیم و سازوکارهای امنیت جهانی نقش‌آفرینی کنند. چین به‌ عنوان قدرتی در حال خیزش، با ابتکار «امنیت جهانی» کوشیده است اصولی چون احترام به حاکمیت، پرهیز از مداخله‌گری، و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی را در قالب گفتمانی جدید نهادینه سازد. در سطح منطقه‌ای، جمهوری اسلامی ایران نیز با طرح‌هایی چون «ائتلاف امید» و «مودت»، به دنبال ایجاد سازوکار امنیتی بومی در خلیج فارس و ارائه بدیلی مقابل گفتمان ایالات متحده مبتنی بر مداخلات خارجی بوده است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و روش تحلیل تطبیقی، به بررسی ظرفیت‌های گفتمانی این دو ابتکار در مواجهه با نظم امنیتی مسلط می‌پردازد. هدف آن، تحلیل تفاوت‌های ساختاری و مفهومی و ظرفیت‌های هر یک در شکل‌دهی به گفتمان‌های آلترناتیو غیرغربی در مقوله حکمرانی امنیت فراملی است. این مطالعه نشان می‌دهد که اگرچه هر دو ابتکار در سطح عملیاتی با چالش‌هایی جدی مواجه هستند، اما از منظر گفتمانی، می‌توانند زمینه‌ساز تحول در منطق امنیت بین‌المللی به ویژه در میان کشورهای جنوب جهانی باشند. https://www.jokog.ir/article_243233.html این پژوهش با هدف طراحی الگوی خط‌مشی‌گذاری انرژی الکتریکی ایران در چارچوب جاده ابریشم جدید انجام شد. از نظر هدف، پژوهش کاربردی و از حیث روش، کیفی با رویکرد گراندد تئوری است. جامعه آماری شامل خبرگان بخش انرژی بوده و با روش نمونه‌گیری هدفمند، ۳۰ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. برای ارزیابی اعتبار یافته‌ها، معیارهای گوبا و لینکلن به کار گرفته شد. نتایج مطالعه نشان داد که از منظر خبرگان مولفه هایی همچون: موقعیت ژئوپلیتیک ایران و افزایش تضاد بین آمریکا و چین به عنوان عوامل تسهیل گر؛ تحریم‎ها و تبعات آن و همچنین تنش های بعضی کشورهای منطقه با ایران به عوامل مداخله گر؛ نیاز کشورهای همجوار به بازارهای الکتریکی و همچنین از دست رفتن جایگاه ایران به عنوان صادرکننده برق در منطقه و داشتن رتبه دوم ایران ذخایر گاز جهان به عنوان عوامل علی خارجی و داخلی قابل استحصاء می باشند که با راهبردهای متنوعی همچون: مدیریت عرضه و تقاضای برق داخلی با محوریت صادرات برق، توسعه تولید برق از منابع مختلف و.. ، پیامدهای با ارزشی در حوزه های تجاری و ژئو‌اقتصادی، توسعه ای و فناورانه، راهبردی و دیپلماسی انرژی و نهادی و حکمرانی انرژی را بدنبال خواهد داشت. لذا این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای تدوین سیاست‌های کارآمد انرژی الکتریکی ایران با رویکرد تعاملات بین‌المللی در مسیر جاده ابریشم جدید فراهم آورد. https://www.jokog.ir/article_243234.html تحول حکمرانی در دهه‌های اخیر با برآمدن پارادایم داده‌محور، وارد مرحله‌ نوینی شده است؛ مرحله‌ای که در آن، داده نه صرفاً ابزار تصمیم‌سازی، بلکه بنیان مشروعیت نظم اداری تلقی می‌شود. حکمرانی داده‌محور با تکیه بر تحلیل الگوریتمی، تصمیم‌سازی مبتنی بر شواهد و قابلیت ردیابی فرایندها، مدعی ارتقای کارآمدی و شفافیت است؛ اما هم‌زمان نسبت آن با اصول بنیادین حقوق عمومی از جمله قانونی‌بودن، انتساب حقوقی تصمیمات، کرامت انسانی و نظارت دموکراتیک، پرسش‌برانگیز است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی ـ انتقادی و روش اسنادی ـ نظری، ضمن مرور ادبیات نظری، سه سند سیاست‌گذاری و اجرایی ایران شامل «نقشه راه دولت هوشمند» (۱۴۰۴)، «دستورالعمل تدوین برنامه عملیاتی نظام حکمرانی داده‌مبنا» (۱۴۰۴) و «بخشنامه ارزیابی عملکرد ۱۴۰۳» را تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود توسعه ساختارهای فناورانه برای تصمیم‌سازی داده‌محور، فقدان یک چارچوب مستقل حقوق عمومی برای تنظیم‌گری الگوریتم‌ها، تضمین انتساب حقوقی و جبران آثار تصمیمات خودکار همچنان مشهود است. بر پایه مطالعه تطبیقی و تحلیل اسناد داخلی، مقاله نتیجه می‌گیرد که مشروعیت دولت داده‌محور تنها زمانی تضمین می‌شود که اصول کرامت انسانی و پاسخ‌گویی حقوقی در هسته معماری حقوق عمومی ایران تعبیه گردد. در پایان، راهکارهایی همچون تأسیس نهاد تنظیم‌گر ملی داده‌های عمومی، طراحی سازوکارهای مسئولیت‌پذیری الگوریتمی و شفاف‌سازی معیارهای ارزیابی عملکرد پیشنهاد شده است. https://www.jokog.ir/article_243235.html در سال‌های اخیر، مطالعات مرتبط با مواجهه سیاست‌گذاران حوزه علم، فناوری و نوآوری با چالش‌های معاصر، مانند تغییرات زیست‌محیطی جهانی، نابرابری فزاینده و بحران‌های اجتماعی درحال افزایش است. مطالعات مختلفی از آن‌ها، به عدم انطباق بین سیاست‌های نوآوری مرسوم و اقدامات مورد نیاز برای حل چالش‌های بزرگ اجتماعی و زیست‌محیطی اشاره و به ضرورت رسیدگی به این عدم انطباق، از طریق چارچوب‌های جدید سیاست نوآوری می-پردازند. در همین راستا، چارچوب سوم سیاست نوآوری (با عنوان سیاست نوآوری تحول‌آفرین) پس از چارچوب‌های پیشین نوآوری برای رشد و نظام‌های نوآوری و با یک رویکرد جامع‌تر نسبت به نوآوری، ارائه شده است. سیاست نوآوری تحول‌آفرین، تمرکز بر نوآوری برای رشد اقتصادی و رقابت‌پذیری را به چالش می‌کشد و به جای آن بر نیاز به هدایت نوآوری برای مواجهه با اهداف اجتماعی و زیست‌محیطی گسترده‌تر تأکید می‌کند. شناسایی ویژگی‌های سیاست نوآوری تحول‌آفرین می‌تواند به تدوین و پیاده‌سازی بهینه این سیاست‌ها کمک شایانی نماید. در این پژوهش با استفاده از روش فراترکیب 41 مقاله منتخب بررسی و 10 ویژگی سیاست نوآوری تحول‌آفرین شناسایی شده است. در انتها نیز با توجه به اینکه تحول سیستم‌های فنی- اجتماعی در سیاست‌های نوآوری تحول‌آفرین مبتنی بر چارچوب دیدگاه چند سطحی است، این ویژگی‌ها در سه سطح کنام، رژیم و برون‌سیستم دسته‌بندی شده‌اند.