فصلنامه علمی دانش حکمرانی

فصلنامه علمی دانش حکمرانی

تحلیل ساختاری عوامل محوری مؤثر بر آینده حکمرانی و خط‌مشی‌پردازی ایران با رویکرد میک‌مک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آینده پژوهی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی ، تهران، ایران.
2 گروه آینده‌پژوهی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 گروه مدیریت راهبردی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.
چکیده
تحول سریع محیط‌های سیاسی، اقتصادی، فناورانه و اجتماعی در دهه‌های اخیر، ضرورت بازنگری در الگوهای حکمرانی را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این میان، جمهوری اسلامی ایران به‌منزله نظامی برخاسته از ایدئولوژی عدالت‌محور و معنویت‌گرا، برای تحقق حکمرانی متعالی و بر اساس آموزه‌های دینی، نیازمند شناخت دقیق نیروهای مؤثر بر آینده خود است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل ساختاری عوامل محوری مؤثر بر آینده حکمرانی کشور، با استفاده از روش تحلیل آثار متقابل است. بدین منظور، پس از بررسی اسناد و مطالعات پیشین، ۱۱ عامل محوری از میان ۱۱۱ عامل اولیه‌ شناسایی‌شده و با بهره‌گیری از ۱۳ نفر از خبرگان حوزه حکمرانی، خط‌مشی‌گذاری عمومی و آینده‌پژوهی، ارزیابی گردید. نتایج تحلیل نرم‌افزار میک‌مک نشان داد که ساختار حکمرانی ایران، در وضعیت ناپایدار سیستمی قرار دارد و متغیرهایی چون تحولات جمعیتی، فناوری‌های نوظهور، پاندمی‌ها، بحران مشروعیت نظام، نقش نهادهای بین‌المللی و نفوذ قدرت‌های بزرگ در منطقه، بیشترین اثرگذاری و اثرپذیری را داشته و به‌منزله پیشران‌های راهبردی آینده حکمرانی، شناخته می‌شوند. همچنین، عامل نگهداشت سرمایه اجتماعی به‌منزله متغیر وابسته، شناسایی شد که از سایر عوامل تأثیر می‌پذیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد، پایداری آینده حکمرانی جمهوری اسلامی ایران، در گرو تعامل سازنده، میان متغیرهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فناورانه و گذار از رویکردهای بخشی و واکنشی به حکمرانی آینده‌نگر، یادگیرنده و عدالت‌محور است. این پژوهش با ارائه نقشه‌ای از آثار متقابل عوامل محوری، می‌تواند مبنایی برای تصمیم‌گیری راهبردی و طراحی سناریوهای آینده حکمرانی کشور فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 آبان 1405