نظام حکمرانی جهانی که پس از جنگ جهانی دوم و در چارچوب نهادهای لیبرال بین‌المللی شکل گرفت، امروزه با بحران‌های فزاینده‌ای مواجه است. تشدید منازعات ژئوپلتیکی، ناکارآمدی نهادهای چندجانبه مانند شورای امنیت در ممانعت از اشاعه خشونت، و افزایش بی‌سابقه نیازهای بشردوستانه، همگی نشانه‌هایی از فرسایش مشروعیت و کارآمدی نظم موجود هستند. در این میان، روایت‌های انتقادی نسبت به معیارهای دوگانه غربی در حوزه امنیت بین‌المللی تقویت شده و بازیگران غیرغربی تلاش دارند با ارائه ابتکارات بدیل، در بازتعریف مفاهیم و سازوکارهای امنیت جهانی نقش‌آفرینی کنند. چین به‌ عنوان قدرتی در حال خیزش، با ابتکار «امنیت جهانی» کوشیده است اصولی چون احترام به حاکمیت، پرهیز از مداخله‌گری، و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی را در قالب گفتمانی جدید نهادینه سازد. در سطح منطقه‌ای، جمهوری اسلامی ایران نیز با طرح‌هایی چون «ائتلاف امید» و «مودت»، به دنبال ایجاد سازوکار امنیتی بومی در خلیج فارس و ارائه بدیلی مقابل گفتمان ایالات متحده مبتنی بر مداخلات خارجی بوده است.

پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و روش تحلیل تطبیقی، به بررسی ظرفیت‌های گفتمانی این دو ابتکار در مواجهه با نظم امنیتی مسلط می‌پردازد. هدف آن، تحلیل تفاوت‌های ساختاری و مفهومی و ظرفیت‌های هر یک در شکل‌دهی به گفتمان‌های آلترناتیو غیرغربی در مقوله حکمرانی امنیت فراملی است. این مطالعه نشان می‌دهد که اگرچه هر دو ابتکار در سطح عملیاتی با چالش‌هایی جدی مواجه هستند، اما از منظر گفتمانی، می‌توانند زمینه‌ساز تحول در منطق امنیت بین‌المللی به ویژه در میان کشورهای جنوب جهانی باشند.