فصلنامه علمی دانش حکمرانی

فصلنامه علمی دانش حکمرانی

تحلیل تطبیقی قطب‌های علمی استرالیا و نیوزلند: آموزه‌هایی برای سیاست‌گذاری توسعه علم و فناوری در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشکده جامعه و اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران
2 پژوهشکده فناوری اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران
چکیده
در عصر اقتصاد دانش‌بنیان، قطب‌های علمی به عنوان موتور محرک توسعه فناوری و نوآوری، نقش کلیدی در پیشرفت کشورها ایفا می‌کنند. این پژوهش به تحلیل تطبیقی قطب‌های علمی در استرالیا و نیوزلند پرداخته و آموزه‌هایی برای سیاست‌گذاری توسعه علم و فناوری در ایران ارائه می‌دهد. در این مطالعه، ابعاد سیاست‌گذاری، ساختار حکمرانی، و فرآیندهای عملیاتی قطب‌های علمی این دو کشور با استفاده از چارچوب نظری ترکیبی شامل مدل سه‌گانه هلیکس (دانشگاه، صنعت، دولت) و حکمرانی چندسطحی، بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که استرالیا با تمرکز بر نوآوری و رقابت جهانی، از مدل چندسطحی تأمین مالی و همکاری گسترده با صنعت بهره می‌برد، در حالی که نیوزلند با رویکرد متمرکز و هدفمند، بر حوزه‌های استراتژیک مانند فناوری‌های کوانتومی و پژوهش‌های بومی تأکید دارد. هر دو کشور از سازوکارهای شفاف ارزیابی و نظارت، ترکیب منابع دولتی و خصوصی، و تعامل پویا با ذینفعان بهره می‌برند. بر پایه نتایج این مطالعه،‌ برای ایران، تدوین نقشه راه ملی با اولویت‌دهی به حوزه‌های کلیدی مانند فناوری نانو و زیست‌فناوری، تقویت تعامل دانشگاه-صنعت-دولت، و طراحی مدل‌های متنوع تأمین مالی پیشنهاد می‌شود. همچنین، ایجاد نهادهای پشتیبان مشابه شورای تحقیقات استرالیا (ARC) و صندوق قطب‌های پژوهشی نیوزلند (CoREs)، توسعه برنامه‌های آموزشی کاربردی، و مشارکت در شبکه‌های علمی بین‌المللی از دیگر توصیه‌های این مطالعه برای ایران است. این پژوهش بر انطباق الگوهای جهانی با شرایط بومی و نیازهای ملی به عنوان کلید موفقیت قطب‌های علمی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات