مؤسسه گروه پژوهشی سیاست‌گذاری و تحلیل راهبردی آیندگان فصلنامه علمی دانش حکمرانی 3060-5938 4 10 2026 06 21 Family Governance in Iran: Analyzing the Role of Language in the Functional Blockage of Family Laws – A Comparative Study of Legal Reforms in Tunisia, Morocco, and Iran حکمرانی خانواده در ایران؛واکاوی نقش زبان در انسداد کارکردی قوانین حوزه خانواده مقایسه تطبیقی اصلاحات حقوقی تونس، مراکش و ایران 6 29 251375 10.22034/jokog.2026.582577.1210 FA لیلا بوستانی دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران مصطفی زمانیان دانشکده حکمرانی/دانشگاه تهران 0009-0006-4212-1355 Journal Article 2026 02 21 Family governance in Iran has for decades oscillated between the fluidity of social demands and the rigidity of law. Departing from purely jurisprudential explanations, the present study seeks to analyze the role of "language" as the underlying cause of this blockage. The main objective is to explain how the gendered syntactic structure of the source language (Arabic), through translation, imposes itself upon the neutral target language (Persian), resulting in a legal system that has lost its regulatory function and become a source of anxiety.<br><br>This research employs a library-based method and documentary analysis. In the comparative section, the process of legal reforms in Iran is compared with those of Tunisia and Morocco. The theoretical framework draws on the occurrence of understanding within the horizon of language, based on the ideas of Heidegger and Gadamer, as well as Robert Phillipson's theory of linguistic imperialism and the Sapir-Whorf hypothesis of linguistic relativity.<br><br>The findings indicate that the congruence of language, culture, jurisprudence, and law in Arabic-speaking countries such as Tunisia and Morocco has made it possible to overcome the legal crisis of the family through linguistic change and the liberation of linguistic interpretation. In Iran, however, the disjunction between the language of jurisprudence and the language of law, on the one hand, and the dominance of the syntactic structure of Arabic as the "language of God," on the other, have hindered legal fluidity. This constitutes a functional blockage within the egalitarian grammar of the Persian language. حکمرانی خانواده در ایران دهه هاست که بین سیالیت مطالبات اجتماعی و تصلب قانون در نوسان است. پژوهش حاضر با عبور از تبیین‌های صرفاٌ فقهی، بر آن است تا نقش »زبان «را به عنوان زیربنای این انسداد واکاوی کند. هدف اصلی، تبیین این مسئله است که چگونه ساختار نحوی جنسیتی زبان مبدأ (عربی) از طریق ترجمه، بر زبان خنثای مقصد (فارسی) تحمیل شده و منجر به شکل‌گیری نظام حقوقی‌ای شده که کارکرد نظم‌بخشی‌اش را از دست داده و تبدیل به عامل اضطراب شده است. <br><br>این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و مطالعه اسنادی انجام شده است. در بخش مطالعه تطبیقی، فرآیند اصلاحات حقوقی در ایران با کشورهای تونس و مراکش مورد مقایسه قرار گرفته است. چارچوب نظری تحقیق با اشاره به رخداد فهم در افق زبان با تکیه بر آراء هایدگر و گادامر و بر پایه نظریه امپریالیسم زبانی رابرت فیلیپسون و فرضیه نسبیت زبانی ساپیرورف استوار است. <br><br>یافته‌های پژوهش گویای آن است که تجانس زبانِ فرهنگ، فقه و قانون در کشورهای عربی‌زبان مانند تونس و مراکش این امکان را ایجاد کرده است که با تغییر زبانی و آزادسازی تفسیر زبان از بحران حقوقی خانواده عبور کنند. اما در ایران گسست بین زبان فقه و قانون از سویی و غلبه ساختار نحوی زبان عربی به‌عنوان زبان خدا مانع از سیّالیت حقوقی شده است. این یک انسداد کارکردی در دستور زبان برابری‌خواهانه فارسی محسوب می‌شود https://www.jokog.ir/article_251375_bf45f5aa874ceec47f6b3c46422abec2.pdf