مؤسسه گروه پژوهشی سیاست‌گذاری و تحلیل راهبردی آیندگان فصلنامه علمی دانش حکمرانی 3060-5938 3 8 2025 11 22 Comparative Analysis of Centers of Scientific Excellence in Australia and New Zealand: Lessons for Science and Technology Policy in Iran تحلیل تطبیقی قطب‌های علمی استرالیا و نیوزلند: آموزه‌هایی برای سیاست‌گذاری توسعه علم و فناوری در ایران 126 153 243223 10.22034/jokog.2025.539290.1135 FA لیلا نامداریان دانشیار، پژوهشکده جامعه و اطلالاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلالاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران. 0000-0002-1411-6368 حمید رضا خدمتگزار دانشیار، پژوهشکده جامعه و اطلالاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلالاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران. 0000-0003-2259-9811 Journal Article 2025 08 04 In the era of the knowledge-based economy, centers of scientific excellence play a crucial role as engines driving technological development and innovation. This study conducts a comparative analysis of such centers in Australia and New Zealand and extracts policy lessons relevant to the development of science and technology in Iran. The research examines the policy dimensions, governance structures, and operational processes of these centers using a combined theoretical framework that integrates the Triple Helix model (university–industry–government) and multi-level governance. Findings reveal that Australia, with a strong emphasis on innovation and global competitiveness, employs a multi-level funding model and engages extensively with industry. In contrast, New Zealand adopts a more centralized and targeted approach, focusing on strategic areas such as quantum technologies and indigenous research. Both countries benefit from transparent evaluation and monitoring mechanisms, a combination of public and private funding sources, and dynamic stakeholder engagement. Based on the results of this study, several policy recommendations are proposed for Iran: the formulation of a national roadmap prioritizing key fields such as nanotechnology and biotechnology; strengthening university–industry–government interactions; and designing diverse funding models. Furthermore, the establishment of supporting institutions similar to the Australian Research Council (ARC) and New Zealand’s Centres of Research Excellence (CoREs), the development of practical educational programs, and participation in international scientific networks are also recommended. The study underscores the importance of adapting global models to local contexts and national needs as a key success factor for centers of scientific excellence. در عصر اقتصاد دانش‌بنیان، قطب‌های علمی به عنوان موتور محرک توسعه فناوری و نوآوری، نقش کلیدی در پیشرفت کشورها ایفا می‌کنند. این پژوهش به تحلیل تطبیقی قطب‌های علمی در استرالیا و نیوزلند پرداخته و آموزه‌هایی برای سیاست‌گذاری توسعه علم و فناوری در ایران ارائه می‌دهد. در این مطالعه، ابعاد سیاست‌گذاری، ساختار حکمرانی، و فرآیندهای عملیاتی قطب‌های علمی این دو کشور با استفاده از چارچوب نظری ترکیبی شامل مدل سه‌گانه هلیکس (دانشگاه، صنعت، دولت) و حکمرانی چندسطحی، بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که استرالیا با تمرکز بر نوآوری و رقابت جهانی، از مدل چندسطحی تأمین مالی و همکاری گسترده با صنعت بهره می‌برد، در حالی که نیوزلند با رویکرد متمرکز و هدفمند، بر حوزه‌های استراتژیک مانند فناوری‌های کوانتومی و پژوهش‌های بومی تأکید دارد. هر دو کشور از سازوکارهای شفاف ارزیابی و نظارت، ترکیب منابع دولتی و خصوصی، و تعامل پویا با ذینفعان بهره می‌برند. بر پایه نتایج این مطالعه،‌ برای ایران، تدوین نقشه راه ملی با اولویت‌دهی به حوزه‌های کلیدی مانند فناوری نانو و زیست‌فناوری، تقویت تعامل دانشگاه-صنعت-دولت، و طراحی مدل‌های متنوع تأمین مالی پیشنهاد می‌شود. همچنین، ایجاد نهادهای پشتیبان مشابه شورای تحقیقات استرالیا (ARC) و صندوق قطب‌های پژوهشی نیوزلند (CoREs)، توسعه برنامه‌های آموزشی کاربردی، و مشارکت در شبکه‌های علمی بین‌المللی از دیگر توصیه‌های این مطالعه برای ایران است. این پژوهش بر انطباق الگوهای جهانی با شرایط بومی و نیازهای ملی به عنوان کلید موفقیت قطب‌های علمی تأکید دارد. https://www.jokog.ir/article_243223_d6bec260c9a5f76d2225e6569695f629.pdf