مؤسسه گروه پژوهشی سیاست‌گذاری و تحلیل راهبردی آیندگان فصلنامه علمی دانش حکمرانی 3060-5938 3 7 2025 08 23 Matching the field of activity of knowledge-based companies in three less-privileged provinces with their regional capacities: A Smart Specialization Perspective تطابق حوزه فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان سه استان‌ کمتر برخوردار با ظرفیت‌های منطقه‌ای آنها: نگاه تخصصی‌سازی هوشمند 136 159 231785 10.22034/jokog.2025.506671.1059 FA مهدی پاکزاد گروه پژوهشی ارزیابی سیاست‌ها و پایش علم فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور مرسده پهلوانیان دانشگاه مازندران. دانشکده علوم اقتصادی و اداری. گروه مدیریت سپهر قاضی نوری استاد، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 02 14 Various provinces in the vast country of Iran possess numerous exploitable capacities. Utilizing these for development requires a shift from centralized and top-down policymaking procedures to the adoption of participatory approaches, so that policies are aligned with the capabilities and needs of each region. This study, with a focus on knowledge-based companies, pursues the goal of adapting the activities of these companies to regional conditions. In this regard, it employs the concept of smart specialization. Smart specialization is one of the theoretical frameworks for bottom-up policymaking, which formulates region-specific policies based on contextual features and regional innovation capacities. In this research, by studying the planning documents of selected provinces, their areas of focus and priorities are identified. Subsequently, by examining the activity domains of knowledge-based companies and conducting interviews with policymakers and knowledge-based sector activists, the study investigates the entry of knowledge-based companies into priority areas. The next step involves examining the challenges faced by knowledge-based companies in their activities. Finally, solutions are proposed to improve the performance of the system and to guide the activities of knowledge-based companies toward alignment with regional capabilities. The results of the study indicate that some of the challenges are related to evaluation processes, commercialization, networking, and communications, while others concern shortcomings in the support provided by ecosystem actors, namely universities, innovation institutions, regional organizations, and the industrial sector. استان‌های مختلف در کشور پهناور ایران ظرفیت‌های قابل بهره‌برداری متعددی دارند. استفاده از آنها برای توسعه مستلزم تغییر در رویه سیاستگذاری متمرکز و بالا به پایین و اتخاذ رویکردهای مشارکتی است به نحوی که سیاست‌ها در تناسب با توانمندی‌ها و نیازهای هر منطقه باشد. این مطالعه با تمرکز بر شرکت‌های دانش‌بنیان، هدف انطباق فعالیت این شرکت‌ها با شرایط منطقه را پیگیری می‌کند. در این راستا از مفهوم تخصصی سازی هوشمند استفاده کرده است. تخصصی‌سازی هوشمند یکی از چارچوب‌های نظری سیاستگذاری پایین به بالا است که مبتنی بر ویژگی‌های زمینه‌ای و ظرفیت‌های نوآوری مناطق به تدوین سیاست‌ها متناسب با شرایط منطقه می‌پردازد. در این پژوهش با مطالعه اسناد آمایش استان‌های منتخب حوزه‌های تمرکز و اولویت دار آنها شناسایی می‌شود، در ادامه با بررسی حوزه فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان و همچنین مصاحبه با سیاست‌گذاران و فعالان حوزه دانش‌بنیان به بررسی ورود یا عدم ورود شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه‌های اولویت‌دار می‌پردازد و در گام بعدی چالش‌هایی که در مسیر فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان وجود دارد بررسی می‌شود و در نهایت راهکارهایی برای بهبود عملکرد نظام و جهت‌دهی به فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای انطباق با قابلیت‌های منطقه ارائه می‌گردد. نتایج مطالعه نشان می دهد بخشی از چالش‌ها مرتبط با فرایند‌های ارزیابی، تجاری‌سازی و شبکه‌سازی و ارتباطات است و بخش دیگر متوجه کاستی‌هایی در حمایت‌های ارائه شده از سوی بازیگران بوم‌سازگان یعنی دانشگاه‌ها، نهادهای نوآور، نهادهای منطقه و بخش صنعت است. https://www.jokog.ir/article_231785_bf42f8c5c9d45da64326073e7ebd04c4.pdf